ศูนย์วิชาการสร้างเสริมสุขภาพภาคใต้ (ศวสต.)

การประเมินผลกระทบทางสุขภาพ กรณีศึกษา โครงการขับเคลื่อนแรงงานนอกระบบ แรงงานต่างด้าว โดยระบบสุขภาพชุมชน จังหวัดระนอง

รายละเอียดโครงการ
เลขที่ข้อตกลง 61-ข-051
ชื่อโครงการ การประเมินผลกระทบทางสุขภาพ กรณีศึกษา โครงการขับเคลื่อนแรงงานนอกระบบ แรงงานต่างด้าว โดยระบบสุขภาพชุมชน จังหวัดระนอง
ชุดโครงการ ระบบสนับสนุนกระบวนการ HIA
ผู้รับผิดชอบโครงการ ดร.พิเชตวุฒิ นิลละออ
คณะทำงาน ? ผศ.ดร.สมทิพย์ ด่านธีรวนิชย์, ดร.สายสุนีย์ จำรัส, ดร. โปรดปราน คำอ่อน, ภญ.ศุศราภรณ์ สามประดิษฐ์, ดร.คชาพล นิ่มเดช, นายประวิช ขุนนิคม,
ระยะเวลาดำเนินโครงการ 1 มิถุนายน 2561 - 30 เมษายน 2562
งบประมาณโครงการ 55,000.00 บาท
จำนวนกลุ่มเป้าหมาย (คน) 50
รายละเอียดกลุ่มเป้าหมาย
  • คณะทำงาน 15 คน โดยประกอบไปด้วยผู้แทนจาก 6 ภาคส่วน คือ 1.ภาคราชการ 2.ภาควิชาการ 3.ภาคประชาสังคม 4.ภาคเอกชน 5.ภาคสื่อมวลชน 6.องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

  • คณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอเมืองระนอง 21 คน

  • ผู้แทนกองทุนฯ 7 กองทุนๆละ 2 คน รวม 14 คน
พื้นที่ดำเนินการ อำเภอเมือง 4 ตำบล ได้แก่ ตำบลบางนอน ตำบลบางริ้น ตำบลเขานิเวศน์ และ ตำบลปากน้ำ
จังหวัด ระนอง
ละติจูด-ลองจิจูด 9.900995,98.562106
ผู้ดำเนินการติดตามสนับสนุนโครงการ
  • syuwarisyuwari (Owner)  
  • ดร.พิเชตวุฒิ นิลละออดร.พิเชตวุฒิ นิลละออ (Owner)  
งวดสำหรับการทำรายงาน
งวดวันที่งวดโครงการวันที่งวดรายงานงบประมาณ
(บาท)
จากวันที่ถึงวันที่จากวันที่ถึงวันที่
1 1 มิ.ย. 2561 31 มี.ค. 2562 50,000.00
2 1 เม.ย. 2562 30 เม.ย. 2562 5,000.00
รวมงบประมาณ 55,000.00

หลักการและเหตุผล

สถาบันการจัดการระบบสุขภาพภาคใต้ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ โดยโครงการศูนย์ประสานงานวิชาการสร้างเสริมสุขภาพภาคใต้ (ศวสต.) มีเป้าหมายเพื่อพัฒนาศักยภาพ และยกระดับการทำงานทางวิชาการด้านการสร้างเสริมสุขภาวะ ตลอดจนการสร้างกระบวนการพัฒนาโยบายสาธารณะในระดับภาค จังหวัด และระดับพื้นที่ รวมถึงการสร้างกระบวนการสร้างการทำงานแบบเครือข่าย อันนำไปสู่การผลักดันให้เกิดข้อเสนอเชิงนโยบาย รูปแบบ (Model) การทำงาน การสร้างเครือข่าย การเสริมสร้างศักยภาพคนทำงาน และผลงานด้านองค์ความรู้วิชาการที่นำไปสู่การแก้ปัญหาต่างๆในพื้นที่ภาคใต้อย่างกว้างขวาง (สถาบันการจัดการระบบสุขภาพภาคใต้ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, 2559)
ในปีงบประมาณ 2561 ศวสต. ได้กำหนดเป้าหมายดำเนินการในพื้นที่ภาคใต้ตอนบน ในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับความมั่นคงทางมนุษย์ เด็ก สตรี ผู้สูงอายุ ผู้พิการ โดยความร่วมมือกับเครือข่ายคือสำนักหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เขต 11 และภาคีเครือข่ายอื่นที่เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐ เอกชน และภาคประชาชน โดยใช้กลไกกองทุนสุขภาพตำบลและใช้เครื่องมือเรื่องการประเมินผลกระทบทางสุขภาพเชิงสร้างสรรค์ กระบวนสมัชชาสุขภาพ และธรรมนูญสุขภาพ โดยโซนภาคใต้ตอนบน ประกอบด้วย ความมั่นคงทางมนุษย์ เด็ก เยาวชน ครอบครัว (ภาวะคุกคาม) และผู้ด้อยโอกาส แรงงานนอกระบบ เกิดกลไกการทำงานร่วมกันระหว่างภาคีต่างๆ โดย 1) ยกระดับแผนสุขภาพตำบลที่จัดทำโดยกองทุนสุขภาพตำบลไปสู่แผนสุขภาพระดับอำเภอให้สอดคล้องกับการดำเนินงานเขตสุขภาพระดับอำเภอ (DHS/DHB) 2) บูรณาการกลไกการทำงานของ สสส .สปสช และ สช เข้ากับคณะกรรมการคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตและระบบสุขภาพอำเภอ (District Health Board) 3) เพื่มขีดความสามารถของทีมพี่เลี้ยง พื้นที่ 7 จังหวัดภาคใต้ตอนบน ทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ เพื่อการขยายผลให้ครอบคลุมพื้นที่มากขึ้น 4) ผลักดันให้เกิดยุทธศาสตร์ด้านปัจจัยเสี่ยง เหล้า บุหรี่ ยาเสพติด เอดส์ อุติเหตุ เด็ก เยาวชน ในระดับพื้นที่ภาคใต้ตอนบน ของเครือข่ายคนทำงาน และ 5) สนับสนุนกระบวนการจัดทำยุทธศาสตร์ระดับจังหวัดในพื้นที่นำร่องภาคใต้ตอนบน (สถาบันการจัดการระบบสุขภาพภาคใต้ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, 2559)

ภายใต้โครงการดังกล่าวของ ศวสต. จังหวัดระนองได้จัดทำโครงการลดปัจจัยเสี่ยงต่อสุขภาพแรงงานนอกระบบจังหวัดระนอง โดยมีวัตถุประสงค์หลัก ได้แก่ 1) เพื่อพัฒนาศักยภาพบุคลากรที่ดำเนินงานด้านแรงงานนอกระบบและปัจจัยเสี่ยง 2) เพื่อพัฒนาศักยภาพระบบสุขภาพในพื้นที่ให้มีการดำเนินงานอย่างมีประสิทธิภาพ 3) เพื่อพัฒนาศักยภาพด้านงานวิชาการที่เกี่ยวข้องกับระบบสุขภาพในพื้นที่ และ 4) เพื่อหนุนเสริมกระบวนการทำงานให้ดำเนินงานอย่างมีประสิทธิภาพพร้อมสื่อสารสู่สังคม โดยมีระยะเวลาดำเนินงานโครงการประมาณ 15 เดือน ตั้งแต่ มกราคม พ.ศ.2561 – มีนาคม พ.ศ. 2562 ดำเนินการในพื้นที่ 4 ตำบลของอำเภอเมืองระนอง ได้แก่ ตำบลบางนอน ตำบลบางริ้น ตำบลเขานิเวศน์ และ ตำบลปากน้ำ (สมาคมชุมชนสร้างสุขจังหวัดระนอง, 2559) เพื่อให้การขับเคลื่อนโครงการข้างต้นเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ จำเป็นต้องมีกลไกติดตามประเมินผลการดำเนินงานโครงการอย่างเป็นระบบ ผู้วิจัยจึงได้จัดทำโครงการประเมินผลกระทบทางสุขภาพโครงการลดปัจจัยเสี่ยงต่อสุขภาพแรงงานนอกระบบจังหวัดระนองขึ้น โดยการประยุกต์ใช้เครื่องมือการประเมินผลกระทบทางสุขภาพ (Health Impact Assessment : HIA) 4 ขั้นตอน ได้แก่ 1) กลั่นกรองนโยบาย แผนงาน โครงการ หรือกิจกรรมโดยสาธารณะ (Public screening) 2) กำหนดขอบเขตการศึกษาโดยสาธารณะ (Public scoping) 3) ประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ (Assessing) และ 4) ทบทวนร่างรายงานผลการศึกษาโดยสาธารณะ (Public review) มาทำการประเมินผลกระทบของโครงการ เพื่อหนุนเสริมการทำงานโครงการลดปัจจัยเสี่ยงต่อสุขภาพแรงงานนอกระบบจังหวัดระนอง ให้สามารถขับเคลื่อนกิจกรรมต่างๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ เกิดผลสัมฤทธ์ตามวัตถุประสงค์ของโครงการต่อไป นอกจากนี้ ผลการวิจัยนี้จะสามารถใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาการจัดการแรงงานนอกระบบของจังหวัดระนองต่อไป

กรอบแนวคิดและยุทธศาสตร์หลัก

1) กลั่นกรองนโยบาย แผนงาน โครงการ หรือกิจกรรมโดยสาธารณะ (Public screening)
2) กำหนดขอบเขตการศึกษาโดยสาธารณะ (Public scoping) 3) ประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ (Assessing) 4) ทบทวนร่างรายงานผลการศึกษาโดยสาธารณะ (Public review)

วัตถุประสงค์ของโครงการ / ตัวชี้วัด / การดำเนินกิจกรรม

วัตถุประสงค์

วัตถุประสงค์ / เป้าหมายตัวชี้วัดความสำเร็จ

วัตถุประสงค์โดยตรง

เพื่อกลั่นกรองนโยบาย แผนงาน โครงการ หรือกิจกรรมโดยสาธารณะ (Public screening)
  1. มีข้อมูลรายละเอียดโครงการ/แผนการดำเนินงาน (Full proposal) และโครงการอื่นๆที่มีลักษณะใกล้เคียงกัน
  2. มีข้อมูลผลกระทบต่อสุขภาพที่อาจเกิดขึ้นเบื้องต้น
เพื่อกำหนดขอบเขตการศึกษาโดยสาธารณะ (Public scoping)
  1. กิจกรรมสำคัญของโครงการมีความครอบคลุม มีตัวชี้วัดที่ชัดเจน และมีข้อมูลข้อจำกัดการดำเนินโครงการ
  2. มีการกำหนดผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง/ส่วนได้ส่วนเสียของโครงการ (Stakeholder analysis) ครบทุกภาคส่วน
  3. มี mapping กิจกรรมหลักของโครงการและปัจจัยกำหนดสุขภาพ (Social Determinant of Health; SDH) ที่ส่งผลกระทบถึงสุขภาวะทั้ง 4 มิติ
  4. มีข้อมูลสรุป SDH ที่สำคัญจัดทำร่างตัวชี้วัดการประเมิน
  5. ผู้เกี่ยวข้องมีส่วนร่วมรับรู้และแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับข้อเสนอร่างตัวชี้วัดตาม SDH ที่จัดทำขึ้น
  6. มีเครื่องมือรวบรวมข้อมูลตามตัวที่วัดที่กำหนด
เพื่อประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ (Assessing)
  1. มีข้อมูลทั้งเชิงปริมาณ/เชิงคุณภาพ ตามตัวชี้วัดและเครื่องมือที่กำหนด
  2. มีการวิเคราะห์ข้อมูล และจัดทำร่างรายงานการประเมินผลกระทบซึ่ง ซึ่งครอบคลุม 2.1 ตัวชี้วัดหลักของโครงการ และปัจจัยกำหนดสุขภาพ 2.2 วิธีการขับเคลื่อนการผ่านกองทุนตำบล คณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตและระบบสุขภาพอำเภอ(DHB) คณะกรรมการระดับจังหวัด
    (PHB) และคณะกรรมการเขตสุขภาพเพื่อประชาชน (กขป)
    2.3 มีข้อมูลปัจจัยความสำเร็จ อุปสรรค และโอกาสการพัฒนาโครงการ
เพื่อทบทวนร่างรายงานผลการศึกษาโดยสาธารณะ (Public review)
  1. ร่างรายงานผลการศึกษาได้รับการพิจารณาจาก Stakeholder
  2. ทีมวิจัยจัดเวทีร่วมกับ Stakeholder จัดทำข้อเสนอแนะ

กิจกรรมหลัก

วันที่ทำกิจกรรมชื่อกิจกรรมหลักงบประมาณ
(บาท)
กลุ่มเป้าหมาย
(คน)
กิจกรรม
(ครั้ง)
งบกิจกรรม
(บาท)
ทำแล้ว
(ครั้ง)
ใช้จ่ายแล้ว
(บาท)
1 การกลั่นกรองนโยบาย แผนงาน โครงการ หรือกิจกรรมโดยสาธารณะ (Public screening) 5,000.00 20 3 5,000.00 - -
1 มิ.ย. 61-31 ส.ค. 61 1) ทบทวนเอกสาร (Documentary review) แผนงาน/โครงการหลักและโครงการที่มีลักษณะคล้ายคลึงกัน 0 - -
1 ก.ย. 61-31 ต.ค. 61 2) สัมภาษณ์เชิงลึก (in-depth interview) หรือทำ Focus group ผู้รับผิดชอบโครงการย่อยและพี่เลี้ยงจังหวัด 20 - -
1 พ.ย. 61-31 ธ.ค. 61 3) วิเคราะห์ข้อมูลและคาดการณ์ผลกระทบเบื้องต้นที่เกิดจากโครงการ 0 - -
2 การกำหนดขอบเขตการศึกษาและแนวทางการประเมินผลกระทบด้านสุขภาพโดยสาธารณะ (Public Scoping) 10,000.00 50 5 10,000.00 - -
1 ม.ค. 62-28 ก.พ. 62 1) วิเคราะห์กิจกรรมสำคัญของโครงการจากการทบทวนเอกสาร 0 - -
1 ม.ค. 62-28 ก.พ. 62 3) จัดทำร่างตัวชี้วัด และเครื่องมือในการประเมินผลกระทบทางสุขภาพของโครงการ 0 - -
1 ม.ค. 62-28 ก.พ. 62 2) จัดประชุมกลุ่ม/เวทีรับฟังความคิดเห็น เพื่อนำเสนอร่างตัวชี้วัดตาม SDH ที่จัดทำขึ้น 50 - -
1 ม.ค. 62-28 ก.พ. 62 4) นำตัวชี้วัดที่ผ่านการพิจารณาจากข้อที่ 3 มาจัดทำรายละเอียดตัวชี้วัด (Template) 0 - -
1 ม.ค. 62-28 ก.พ. 62 5) จัดทำแผนการประเมิน ตามตัวชี้วัดและเครื่องมือที่กำหนด ทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ 0 - -
3 ประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ (Assessing) 30,000.00 50 2 30,000.00 - -
1-20 มี.ค. 62 1. ทีมวิจัยเก็บรวบรวมข้อมูลทั้งเชิงปริมาณ/เชิงคุณภาพ ตามตัวชี้วัดและเครื่องมือที่กำหนด 50 - -
1-20 มี.ค. 62 2.ทีมวิจัยวิเคราะห์ข้อมูล และจัดทำร่างรายงานการประเมินผลกระทบ 0 - -
4 ทบทวนร่างรายงานผลการศึกษาโดยสาธารณะ (Public review) 10,000.00 50 3 10,000.00 - -
20-31 มี.ค. 62 1) นำร่างรายงานผลการประเมินตามตัวชี้วัด มาปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ (Expert Review) และพัฒนาร่างรายงานการประเมินผลกระทบทางสุขภาพ 0 - -
20-31 มี.ค. 62 2) นำร่างรายงานผลการประเมินตามตัวชี้วัดนำเสนอต่อ กลุ่มผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย (Stakeholder) ในชุมชน โดยการอภิปรายกลุ่ม (group discussion) 20 - -
1-30 เม.ย. 62 3) จัดทำข้อเสนอเพื่อแนะนำโครงการวิจัย 0 - -
รวม 55,000.00 170 13 55,000.00 0 0.00

โครงการเข้าสู่ระบบโดย syuwari syuwari เมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2561 09:30 น.