ศูนย์วิชาการสร้างเสริมสุขภาพภาคใต้ (ศวสต.)

การประเมินผลกระทบทางสุขภาพ กรณีศึกษา โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ อำเภอบ้านนาสาร จังหวัดสุราษฎร์ธานี

รายละเอียดโครงการ
เลขที่ข้อตกลง 61-ข-054
ชื่อโครงการ การประเมินผลกระทบทางสุขภาพ กรณีศึกษา โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ อำเภอบ้านนาสาร จังหวัดสุราษฎร์ธานี
ชุดโครงการ ระบบสนับสนุนกระบวนการ HIA
ผู้รับผิดชอบโครงการ ดร.ปวิตร ชัยวิสิทธิ์
คณะทำงาน ? 1. ผศ.ดร.สมทิพย์ ด่านธีรวนิชย์ 2. ดร.พิเชตวุฒิ นิลลออ 3. ดร.สายสุนีย์ จำรัส 4. ดร. โปรดปราน คำอ่อน 5. ภญ.ศุศราภรณ์ สามประดิษฐ์6. ดร.คชาพล นิ่มเดช 7. นายประวิช ขุนนิคม8. ดร. ปวิตร ชัยวิสิทธิ์ 9. ดร. ดุริยางค์ วาสนา
ระยะเวลาดำเนินโครงการ 1 มิถุนายน 2561 - 30 เมษายน 2562
งบประมาณโครงการ 40,000.00 บาท
จำนวนกลุ่มเป้าหมาย (คน) 0
รายละเอียดกลุ่มเป้าหมาย

 

พื้นที่ดำเนินการ
จังหวัด สุราษฎร์ธานี
ละติจูด-ลองจิจูด
ผู้ดำเนินการติดตามสนับสนุนโครงการ
  • syuwarisyuwari (Owner)  
  • นายปวิตร ชัยวิสิทธ์นายปวิตร ชัยวิสิทธ์ (Owner)  
งวดสำหรับการทำรายงาน
งวดวันที่งวดโครงการวันที่งวดรายงานงบประมาณ
(บาท)
จากวันที่ถึงวันที่จากวันที่ถึงวันที่
1 1 มิ.ย. 2561 31 มี.ค. 2562 35,000.00
2 1 เม.ย. 2562 30 เม.ย. 2562 5,000.00
รวมงบประมาณ 40,000.00

หลักการและเหตุผล

ปัจจุบันประชากรโลกก้าวสู่สังคมผู้สูงอายุ จากข้อมูลของสหประชาชาติพบว่า ในปี ค.ศ.2017 มีผู้สูงอายุที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป 962 ล้านคน มากกว่า ค.ศ. 1980 เป็นสองเท่า (382 ล้านคน) และคาดการณ์ว่า ในปี ค.ศ. 2050 จะมีผู้สูงอายุสูงถึง 2.1 พันล้านคน (UN, 2017) สำหรับสถานการณ์ผู้สูงอายุในประเทศไทย เพิ่มขึ้นประมาณ 7 เท่า จาก ค.ศ. 1960 จาก 1.5 ล้านคน เป็น 10.7 ล้านคน ในปี ค.ศ. 2015 ประมาณร้อยละ 16 ของประชากรทั้งหมด และคาดการว่าในปี ค.ศ. 2035 จะมีผู้สูงอายุ เพิ่มขึ้นมากกว่า 20 ล้าน ร้อยละ 30 ของประชากรทั้งหมด (Knodel at al., 2015)
ผู้สูงอายุมีการเปลี่ยนแปลงของระบบร่างกาย ส่งผลให้ร่างกายมีประสิทธิภาพในการทำงานลดลง การเปลี่ยนแปลงส่งผลต่อปัญหาสุขภาพทั้งร่างกายและจิตใจ เช่น ระบบภูมิคุ้มกันลดลง การยืดหยุ่นของหลอดเลือดลดลง และ โรคเรื้อรัง (Eliopoulos, 2005) จากการศึกษาสถานะสุขภาพของผู้สูงอายุในประเทศ เกาหลี และสหรัฐอเมริกา พบผู้สูงอายุประมาณ ร้อยละ 37.7- 43.8 เจ็บป่วยด้วยโรคเรื้อรัง เช่น ความดันโลหิตสูง ข้ออักเสบ โรคหัวใจ มะเร็ง และโรคปอด (Park, 2014: Marchi et al., 2008) สำหรับการศึกษาในประเทศไทย พบผู้สูงอายุมีการเจ็บป่วยด้วยโรคเรื้อรัง ประมาณ ร้อยละ18.8 – 54.10 (Knodel at al., 2015: จิณณ์ณิชา และ ปิยธิดา, 2558) ส่วนใหญ่ป่วยด้วยโรคความดันโลหิตสูง ร้อยละ 53.2 ข้อเข่าเสื่อม ร้อยละ 37.5 และ เบาหวาน ร้อยละ 22.2 นอกจากนี้ผู้สูงอายุยังมีปัญหาด้านจิตใจ เกิดการเปลี่ยนแปลงบทบาททางสังคม การสูญเสียบุคคลอันเป็นที่รัก การเปลี่ยนแปลงทางสภาพสังคม และปัญหาสุขภาพทางกาย ส่งผลต่อสภาวะอารมณ์และจิตใจของผู้สูงอายุทำให้ผู้สูงอายุ มีความรู้สึกโดดเดี่ยว วิตกกังวล ซึมเศร้า และการนอนหลับผิดปกติ (Roy, 2003; Stanley and Beck, 2000; พีรสันต์, 2560) จากที่ผู้สูงอายุมีการเลิกจ้างการทำงานหรือเกษียณอายุราชการ ทำให้ขาดรายได้ ทำให้เกิดปัญหาทางเศรษฐกิจได้อีกด้วย (Davis and Grant, 1990)
จากการที่ประเทศไทยเข้าสู่ระยะ ภาวะประชากรผู้สูงอายุ (Population ageing) รัฐบาลได้กำหนดแผนนโยบายผู้สูงอายุแห่งชาติ ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2545 - 2564) โดยต้องการผู้สูงอายุมีสุขภาพที่ดีทั้งร่างกายและจิตใจ ผู้สูงอายุที่ทุกข์ยากและต้องการเกื้อกุลได้รับความช่วยเหลือที่เหมาะสม ครอบครัวและชุมชนเป็นสถาบันหลักในการเกื้อกุลผู้สูงอายุ และต้องส่งเสริมและสนับสนุนการเข้าถึงการบริการภาครัฐ ด้วยเหตุนี้ อำเภอคีรีรัฐนิคมและอำเภอบ้านนาสาร จังหวัดสุราษฎร์ธานี จึงได้ใช้หลักการของคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตของอำเภอโดยประชาชนเป็นศูนย์กลาง และทำงานอย่างมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายในพื้นที่ กำหนดปัญหาของร่วมกัน ซึ่งประเด็นผู้สูงอายุเป็นประเด็นที่พื้นที่ให้ความสำคัญ จึงได้จัดทำโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ ในพื้นที่อำเภอคีรีรัฐนิคมและอำเภอบ้านนาสาร จังหวัดสุราษฎร์ธานีขึ้น เพื่อพัฒนาศักยภาพกลไกระบบสุขภาพ ส่งเสริมบทบาทกองทุนหลักประกันสุขภาพ และจัดทำข้อมูลเพื่อใช้ในการวางแผนแก้ปัญหาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ แต่อย่างไรก็ตาม การดำเนินโครงการต่างๆ ล้วนมีผลกระทบต่อสุขภาพ สังคม และสิ่งแวดล้อม ดังนั้น ผู้วิจัยจึงได้นำกระบวนการประเมินผลกระทบทางสุขภาพมาเป็นแนวทางในการประเมินผลกระทบของโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ โดยการประเมินผลกระทบต่อสุขภาพจะมุ่งเน้นการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายในพื้นที่ เพื่อให้ทราบผลกระทบที่จะเกิดขึ้นกับปัจจัยกำหนดสุขภาพอันจะส่งผลต่อเนื่องไปถึงสุขภาพทั้ง 4 มิติ

กรอบแนวคิดและยุทธศาสตร์หลัก

 

วัตถุประสงค์ของโครงการ / ตัวชี้วัด / การดำเนินกิจกรรม

วัตถุประสงค์

วัตถุประสงค์ / เป้าหมายตัวชี้วัดความสำเร็จ

วัตถุประสงค์โดยตรง

เพื่อกลั่นกรองนโยบาย แผนงาน โครงการ หรือกิจกรรมโดยสาธารณะ (Public screening)

1.มีข้อมูลรายละเอียดโครงการ/แผนการดำเนินงาน และโครงการอื่นๆ ที่มีลักษณะใกล้เคียงกับโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ 2. ทราบผลกระทบต่อสุขภาพเบื้องต้นที่เกี่ยวกับโครงการ

เพื่อการกำหนดขอบเขตการศึกษาโดยสาธารณะ (Public scoping)
  1. กิจกรรมที่สำคัญของโครงการ เช่น ตัวชี้วัด กลุ่มเป้าหมาย ข้อจำกัด ในการดำเนินโครงการ 2. ความครอบคลุมในกำหนดผู้มีส่วนได้ส่วนเสียของโครงการ 3. มีการกำหนดผลกระทบทางสุขภาพครอบคลุมทั้ง 4 มิติ 4. มีข้อสรุป SDH ในการทำร่างตัวชี้วัดกการประเมิน 5. มีเวทีรับฟังความคิดเห็นของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเกี่ยวกับ SDH ที่จัดทำขึ้น 6. มีเครื่องมือรวบรวมข้อมูลตามตัวชี้วัดที่กำหนดขึ้น
เพื่อประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ (Assessing)
  1. มีข้อมูลตอบตามตัวชี้วัดที่กำหนด 2. มีการวิเคราะห์ข้อมูล ระบุผลกระทบต่อสุขภาพทั้งทางบวกและทางลบที่เกิดขั้นจากโครงการ 3.ร่างรายงานผลกระทบสุขภาพจากโครงการ 4. ปัญหาอุปสรรค ความสำเร็จ และโอกาสพัฒนาโครงการ
เพื่อทบทวนร่างรายงานผลการศึกษาโดยสาธารณะ (Public review)

1.นำเสนอข้อมูลดังกล่าวต่อสาธารณชนและผู้ที่สนใจให้ข้อคิดเห็นต่อร่างรายงาน 2. จัดทำข้อเสนอแนะร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย

กิจกรรมหลัก

วันที่ทำกิจกรรมชื่อกิจกรรมหลักงบประมาณ
(บาท)
กลุ่มเป้าหมาย
(คน)
กิจกรรม
(ครั้ง)
งบกิจกรรม
(บาท)
ทำแล้ว
(ครั้ง)
ใช้จ่ายแล้ว
(บาท)
1 การกลั่นกรองนโยบาย แผนงาน โครงการ หรือกิจกรรมโดยสาธารณะ (Public screening) 5,000.00 0 5 6,348.00 5 6,348.00
23 ก.ค. 61 ประชุมและร่วมรับฟังการดำเนินงานระบบสุขภาพอำเภอนาสาร 2 - -
5 ส.ค. 61 ประชุมวาง Concept HIA ผู้สูงอายุ 2 - -
7 ส.ค. 61 เข้าร่วมประชุมติดตามการดำเนินงาน ปัญหา อุปสรรค LTC 2 - -
8 ก.ย. 61 เขียนและปรับปรุงโครงร่างวิจัย HIA ผู้สูงอายุ 2 - -
2 พ.ย. 61 สัมภาษณ์ หัวหน้าโครงการผู้สูงอายุ 2 - -
2 การกำหนดขอบเขตการศึกษาโดยสาธารณะ (Public scoping) 10,000.00 0 2 8,900.00 2 8,900.00
19 ธ.ค. 61 นำเสนอแนวทาง HIA Screening and Scoping 2 - -
20 ธ.ค. 61 การกำหนดขอบเขตการศึกษาโดยสาธารณะ (Public scoping) 20 - -
3 ประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ (Assessing) 20,000.00 0 - - - -
4 ทบทวนร่างรายงานผลการศึกษาโดยสาธารณะ (Public review) 5,000.00 0 - - - -
รวม 40,000.00 0 7 15,248.00 7 15,248.00

คำเตือน : งบประมาณของกิจกรรมหลัก (40,000.00 บาท) ไม่เท่ากับ งบประมาณของกิจกรรมย่อย (15,248.00 บาท)

โครงการเข้าสู่ระบบโดย syuwari syuwari เมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2561 09:26 น.