ศูนย์วิชาการสร้างเสริมสุขภาพภาคใต้ (ศวสต.)

แผนงานวิจัยการประเมินผลกระทบทางสุขภาพ (HIA) ต่อการดำเนินงานด้านภาวะโภชนาการสมวัย ของประชาชนในจังหวัดนครศรีธรรมราช

รายละเอียดโครงการ
เลขที่ข้อตกลง 61-ข-029
ชื่อโครงการ แผนงานวิจัยการประเมินผลกระทบทางสุขภาพ (HIA) ต่อการดำเนินงานด้านภาวะโภชนาการสมวัย ของประชาชนในจังหวัดนครศรีธรรมราช
ชุดโครงการ แผนงานโซนใต้กลาง
ผู้รับผิดชอบโครงการ ผศ.ดร.นัยนา หนูนิล
คณะทำงาน ? ทีมวิจัยหลัก 1. ผศ.ดร. นัยนา หนูนิล 50% 2. รศ.ดร. สายฝน เอกวรางกูร 10% 3. ผศ.ดร. เรวดี เพชรศิราสัณห์ 10% 4. อาจารย์สิทธิพรรณ เรือนจันทร์ 10% 5. ผศ.ดร. เกียรติกำจร กุศล 5% 6. ดร.ธิดารัตน์ เอกศิรินิมิต 5% 7. อาจารย์สุดา ใจห้าว 5% 8. อาจารย์จิราวรรณ คล้ายวิเ
ระยะเวลาดำเนินโครงการ 1 มีนาคม 2561 - 28 กุมภาพันธ์ 2562
งบประมาณโครงการ 190,850.00 บาท
จำนวนกลุ่มเป้าหมาย (คน) 520
รายละเอียดกลุ่มเป้าหมาย

กลุ่มตัวอย่าง ประกอบด้วย 2 กลุ่มดังนี้

  • 1.กลุ่มตัวอย่างหลัก สำหรับข้อมูลเชิงปริมาณ ได้จากการเจาะจงเลือกตำบลที่ได้รับงบประมาณจากสำนักงานสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) จัดทำแผนยุทธศาสตร์อาหาร 4 ตำบล ได้แก่ ตำบลหูล่อง อำเภอปากพนัง ตำบลเขาแก้ว อำเภอลานสกา ตำบลจันดีและตำบลไสหร้า อำเภอฉวาง เลือกชุมชนที่เป็นที่ตั้งของศูนย์เด็กเล็ก หรือ โรงเรียน ตำบลละ 1 ชุมชน รวม 4 ชุมชน และสุ่มเลือกครอบครัวในชุมชนๆ ละ 100 ครัวเรือน รวม 400 ครัวเรือน ครอบคลุมสมาชิกทุกคนในครัวเรือน ได้แก่ หญิงตั้งครรภ์ วัยทารก วัยเด็ก วัยเรียน วัยรุ่น วัยผู้ใหญ่ และวัยผู้สูงอายุ รวมกลุ่มตัวอย่าง 1,000 คน
  • 2.กลุ่มตัวอย่างรอง สำหรับข้อมูลเชิงคุณภาพ รวมทั้งหมด 95 คน ประกอบด้วย
  • 2.1 ระดับอำเภอ ได้แก่ เจ้าหน้าที่ฝ่ายเวชปฏิบัติชุมชนโรงพยาบาลชุมชน เจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบงานส่งเสริมของสาธารณสุขอำเภอ จำนวนอำเภอละ 5 คน รวม 15 คน
  • 2.2 ระดับตำบล ได้แก่ นายกเทศบาล เจ้าหน้าที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ผู้อำนวยการ อาจารย์และแม่ครัวในโรงเรียน และอาจารย์และแม่ครัวของศูนย์เด็กเล็ก จำนวนตำบลละ 10 คน รวม 40 คน
  • 2.3 ระดับชุมชน ได้แก่ แกนนำชุมชน กรรมการชุมชน และ อสม. จำนวนหมู่บ้านละ 10 คน รวม 40 คน
พื้นที่ดำเนินการ 4 ตำบล 3 อำเภอของจังหวัดนครศรีธรรมราช ประกอบด้วย ตำบลไสหร้าและเทศบาลตำบลจันดีอำเภอฉวาง ตำบลเขาแก้วอำเภอลานสกา และตำบลหูล่องอำเภอปากพนัง
จังหวัด นครศรีธรรมราช
ละติจูด-ลองจิจูด
ผู้ดำเนินการติดตามสนับสนุนโครงการ
  • hsmiscachsmiscac (Owner)  
  • AitsaraAitsara (Owner)  
  • สิทธิพรรณ เรือนจันทร์สิทธิพรรณ เรือนจันทร์ (Owner)  
  • เรวดี เพชรศิราสัณห์เรวดี เพชรศิราสัณห์ (Owner)  
  • ธิดารัตน์ เอกศิรินิมิตรธิดารัตน์ เอกศิรินิมิตร (Owner)  
  • สุดา ใจห้าวสุดา ใจห้าว (Owner)  
  • นัยนา หนูนิลนัยนา หนูนิล (Owner)  
  • ฮามีด๊ะ หวันนุรัตน์ฮามีด๊ะ หวันนุรัตน์ (Trainer)  
งวดสำหรับการทำรายงาน
งวดวันที่งวดโครงการวันที่งวดรายงานงบประมาณ
(บาท)
จากวันที่ถึงวันที่จากวันที่ถึงวันที่
1 1 มี.ค. 2561 31 ต.ค. 2561 1 มี.ค. 2561 28 ก.พ. 2562 100,000.00
2 1 พ.ย. 2561 31 ม.ค. 2562 80,000.00
3 1 ก.พ. 2562 28 ก.พ. 2562 10,850.00
รวมงบประมาณ 190,850.00

หลักการและเหตุผล

โภชนาการ (nutrition) คือ สภาวะทางร่างกายที่เป็นผลมาจากการได้รับอาหาร (food) ที่เหมาะสมและเพียงพอสอดคล้องกับความต้องการของร่างกายในแต่ละวัย ผู้มีภาวะโภชนาการดีย่อมมีภูมิคุ้มกันโรคที่ดี เจ็บป่วยน้อยและแข็งแรงกว่าผู้มีภาวะโภชนาการด้อย เด็กที่มีสุขภาพดีย่อมเรียนรู้ได้ดี และผู้ที่แข็งแรงย่อมมีประสิทธิภาพในการทำงาน สำหรับผู้มีภาวะทุพโภชนาการ จะส่งผลกระทบต่อการเจริญเติบโตของร่างกาย ความสามารถในการต้านทานโรคลดลง และการเจริญเติบโตของสมองและสติปัญญาช้าลง หลายประเทศประสบกับปัญหาทุพโภชนาการ ทั้งปัญหาการขาดสารอาการและปัญหาภาวะโภชนาการเกิน ถึงแม้ว่าปัญหาทั้งสองอาจจะเกิดขึ้นไม่พร้อมกัน แต่ในระยะยาวบุคคลที่มีการขาดสารอาหารอาจจะกลายเป็นผู้ที่มีปัญหาภาวะน้ำหนักเกินและโรคอ้วนได้ ซึ่งอาจจะมีหลายปัจจัยเป็นตัวกระตุ้นและการจัดการปัญหานี้เป็นไปค่อนข้างยาก ประเทศไทยเป็นกรณีศึกษาที่ดีในการจัดการปัญหาการขาดสารอาหารในกลุ่มเด็ก ซึ่งสามารถลดจำนวนเด็กที่ขาดสารอาหารภายในระยะเวลาอันรวดเร็ว ซึ่งปัจจัยความสำเร็จที่ผ่านมาเกิดจากความร่วมมือของชุมชน อาสาสมัคร และเครือข่ายในทุกระดับ ทั้งภาครัฐและภาคประชาสังคม อย่างไรก็ตามจากการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี ส่งผลกระทบโดยตรงต่อการดำรงชีวิตของคนภายในประเทศ และการเปลี่ยนแปลงทางประชากรที่เข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ ประกอบกับรูปแบบครอบครัวที่เปลี่ยนไป กลายเป็นครอบครัวเดี่ยวมากขึ้น ที่อยู่อาศัยอยู่ในพื้นที่จำกัดไม่มีการปลูกพืชผักสวนครัวกินเอง นอกจากนั้นการเปลี่ยนแปลงในเชิงวัฒนธรรมของประเทศทั้งเชิงธุรกิจ เป็นธุรกิจออนไลน์มากขึ้น สะดวกรวดเร็วไม่ต้องเคลื่อนไหวร่างกายมากนัก มีวัฒนธรรมการกินที่เน้นการอาหารพร้อมบริโภคและมักมีพลังงานสูง เช่น อาหารขยะ (Junk food) รวมทั้งการมีร้านค้าข้างถนนมากมายที่ขายเครื่องดื่มที่มีรสหวาน เช่น ชา กาแฟ ซึ่งมีส่วนผสมของน้ำตาลและนมข้นหวาน อาจนำสู่ภาวะโรคอ้วน และกระทบต่อคุณภาพชีวิตของคนในภาพรวม การดำเนินงานด้านภาวะโภชนาการให้เหมาะสมกับช่วงวัย จึงมีความสำคัญโดยเฉพาะประเด็นโรคอ้วนซึ่งมีแนวโน้นเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจนในทุกกลุ่มวัย การประเมินผลกระทบทางสุขภาพ (health impact assessment; HIA) จึงมีความสำคัญเพื่อวิเคราะห์ว่านโยบาย แผนงาน โครงการพัฒนาหรือกิจกรรมต่างๆ ของหน่วยงานที่รับผิดชอบ ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงต่อภาวะโภชนาการของกลุ่มวัยต่างๆอย่างไร ซึ่งการประเมินผลกระทบทางสุขภาพทั้งในทางบวกและทางลบ เป็นกระบวนการที่ให้ความสำคัญต่อการสร้างความตระหนักและสร้างการมีส่วนร่วมจากภาคีที่เกี่ยวข้อง เพื่อร่วมกันเสนอแนะแนวทางการแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นแล้ว และคาดว่าจะเกิดขึ้นในอนาคต รวมทั้งกำหนดยุทธศาสตร์ มาตรการและแผนปฏิบัติการสร้างเสริมโภชนาการสมวัย ดังนั้น คณะผู้วิจัยจึงได้ดำเนินการวิจัยนี้ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลกระทบทางสุขภาพต่อการดำเนินงานโภชนาการสมวัยของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในจังหวัดนครศรีธรรมราช

กรอบแนวคิดและยุทธศาสตร์หลัก

ใช้กรอบแนวคิดงานวิจัย HIA จำนวน 6 ขั้นตอน คือ

  1. การกลั่นกรอง : ทำไมต้องทำการประเมิน
  2. ขอบเขต : จะประเมินอะไรบ้าง
  3. ลงมือประเมิน
  4. ทบทวนรายงาน : ประเมินความถูกต้องหรือไม่
  5. ตัดสินใจ/ข้อเสนอ : ทำ ทบทวน ปรับปรุง
  6. ติดตามประเมินผล ; เป็นไปตามที่รายงานไว้หรือไม่

วัตถุประสงค์ของโครงการ / ตัวชี้วัด / การดำเนินกิจกรรม

วัตถุประสงค์

วัตถุประสงค์ / เป้าหมายตัวชี้วัดความสำเร็จ

วัตถุประสงค์โดยตรง

1) สถานการณ์ภาวะโภชนาการและการบริโภคของกลุ่มวัย ได้แก่ หญิงตั้งครรภ์ วัยทารก วัยเด็ก วัยเรียน วัยรุ่น วัยผู้ใหญ่ และวัยผู้สูงอายุ
  1. ข้อมูลสถานการณ์ภาวะโภชนาการทุกกลุ่มวัยในจังหวัดนครศรีธรรมราช
2) ปัจจัยที่ส่งผลกระทบต่อภาวะโภชนาการของแต่ละกลุ่มวัย ได้แก่ นโยบาย แผนงาน มาตรการ โครงการและกิจกรรมต่างๆ ของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
  1. ข้อมูลปัจจัยสาเหตุของปัญหาการส่งเสริมงานโภชนาการในจังหวัดนครศรีธรรมราช
  2. มีการจัดเวทีและลงเก็บข้อมูลในพื้นที่และกลุ่มที่เกี่ยวข้อง
3) ข้อเสนอเชิงนโยบายต่อการดำเนินงานภาวะโภชนาการสมวัย
  1. มีร่างแผนยุทธศาสตร์ประเด็นภาวะโภชนาการสมวัย

กิจกรรมหลัก

วันที่ทำกิจกรรมชื่อกิจกรรมหลักงบประมาณ
(บาท)
กลุ่มเป้าหมาย
(คน)
กิจกรรม
(ครั้ง)
งบกิจกรรม
(บาท)
ทำแล้ว
(ครั้ง)
ใช้จ่ายแล้ว
(บาท)
1 ประชุมคณะทำงาน 14,000.00 0 2 14,000.00 1 -
19 มิ.ย. 61 อบรมการรายงานผลกิจกรรมของโครงการและการจัดทำรายงานการเงินผ่านระบบออนไลน์ 10 - -
27 ก.ย. 61 ประชุมคณะทำงานเพื่อเตรียมเวทีคืนข้อมูล 5 - -
2 กรั่นกรองและกำหนดขอบเขตการศึกษา 60,000.00 50 2 60,000.00 - -
9-7 พ.ค. 61 สร้างเครื่องมือแบบสอบถามเก็บข้อมูล 10 - -
14-19 มิ.ย. 61 ลงพื้นที่เก็บข้อมูลประเมินยุทธศาสตร์ใน 4 อปท. 50 - -
3 จัดประชุมเชิงปฏิบัติการ การประเมินผลกระทบ 40,000.00 50 2 40,000.00 2 37,290.00
5 ต.ค. 61 เวทีคืนข้อมูลภาวะสุขภาพ 5 กลุ่มวัย ใน 3 อบต. (เขาแก้ว/หูล่อง/จันดี) 50 - -
22 ต.ค. 61 เวทีคืนข้อมูลสุขภาวะ 5 กลุ่มวัย อบต.หูล่อง อ.ปากพนัง 50 - -
4 สำรวจสิ่งแวดล้อม 4 โรงเรียน และ 4 ศูนย์เด็กเล็ก 59,500.00 100 2 59,500.00 2 34,110.00
30 ส.ค. 61 สำรวจภาวะโภชนาการในตำบลหูล่อง อ.ปากพนัง 15 - -
4 ก.ย. 61 สำรวจภาวะโภชนาการในตำบลเขาแก้ว อ.ลานสกา 20 - -
5 ยื่นขอจริยธรรมการวิจัย 17,350.00 5 - - - -
รวม 190,850.00 205 8 173,500.00 5 71,400.00

คำเตือน : งบประมาณของกิจกรรมหลัก (190,850.00 บาท) ไม่เท่ากับ งบประมาณของกิจกรรมย่อย (173,500.00 บาท)

โครงการเข้าสู่ระบบโดย hsmiscac hsmiscac เมื่อวันที่ 19 มิถุนายน 2561 05:37 น.